1. Anasayfa
  2. Periferik Sinir Hastalıkları
  3. Karpal Tünel Sendromu : Ameliyat Sonrası

Karpal Tünel Sendromu : Ameliyat Sonrası

Kenan Şimşek Kenan Şimşek -

- 23 dk okuma süresi
160 0
karpal tunel sendromu ameliyatı ve sonrasi
İçerik gizle

Karpal Tünel Sendromu Nedir?

Karpal tünel sendromu, el bileğinizde median sinir adı verilen önemli bir sinirin sıkışması sonucu ortaya çıkan bir rahatsızlıktır. Median sinir, baş parmağınız, işaret parmağınız, orta parmağınız ve yüzük parmağınızın bir kısmına his ve hareket kabiliyeti sağlar. Karpal tünel ise el bileğinizin iç kısmında bulunan dar bir geçittir ve median sinirin yanı sıra dokuz farklı tendon içerir. Karpal tüneldeki herhangi bir şişlik veya daralma median sinire baskı yaparak ağrı, uyuşma ve zayıflığa neden olabilir.

Karpal Tünel Sendromu Belirtileri Nelerdir?

Karpal tünel sendromu belirtileri genellikle kademeli olarak başlar ve zamanla kötüleşebilir. En sık görülen belirtiler şunlardır:

  • Elde ve parmaklarda uyuşma ve karıncalanma: Bu his genellikle baş parmak, işaret parmağı, orta parmak ve yüzük parmağının yarısını etkiler ve geceleri daha da kötüleşebilir.
  • Ağrı: Ağrı, el bileğinde, elde hatta kolda hissedilebilir ve geceleri şiddetlenerek uykunuzu bölebilir.
  • Güçsüzlük: Elinizde güçsüzlük hissedebilir ve eşyaları kavramakta veya tutmakta zorlanabilirsiniz.
  • Elde şişlik: El bileği ve elin üst kısmında şişlik görülebilir.
  • Beceri gerektiren işleri yapmada zorluk: Düğme iliklemek, yazı yazmak, telefon kullanmak gibi ince motor becerileri gerektiren işleri yapmakta zorlanabilirsiniz.

Gece Artan Ağrı ve Uyuşukluk

Karpal tünel sendromu olan birçok kişi gece uyuşma, karıncalanma ve ağrıda artış yaşar. Bunun nedeni, uyurken el bileklerini genellikle bükük bir pozisyonda tutmamız ve bunun da median sinire daha fazla baskı uygulamasıdır. Gece artan belirtiler uyku düzeninizi bozabilir ve gün içinde yorgun hissetmenize neden olabilir.

Günlük Yaşamı Etkileyen Belirtiler

Karpal tünel sendromu, günlük aktivitelerinizi önemli ölçüde etkileyebilir. Eşyaları kavramakta ve tutmakta zorlanabilirsiniz, bu da yemek yemek, giyinmek ve kişisel bakım gibi basit işleri bile zorlaştırabilir. Yazı yazmak, örgü örmek veya müzik aleti çalmak gibi ince motor becerileri gerektiren hobilerinizden keyif almanız da zorlaşabilir.

Karpal Tünel Sendromunun Nedenleri Nelerdir?

Karpal tünel sendromunun kesin nedeni her zaman belirlenemez, ancak riski artıran bir dizi faktör vardır. Bunlar:

  • Tekrarlayan el hareketleri: Bilgisayar kullanımı, montaj hattı çalışması, müzik aleti çalma, örgü örme, bahçe işleri gibi tekrarlayan el hareketleri, karpal tüneldeki tendonların şişmesine ve median sinire baskı yapmasına neden olabilir.
  • El bileği pozisyonu: El bileğinin uzun süre bükük veya düz bir pozisyonda kalması, örneğin bilgisayar kullanırken, median sinire baskı yapabilir.
  • Genetik: Bazı kişilerin karpal tüneli yapısal olarak daha dar olabilir, bu da onları sendroma daha yatkın hale getirebilir.
  • Hormonal değişiklikler: Hamilelik, menopoz ve tiroid hastalıkları gibi hormonal değişiklikler, vücutta sıvı tutulmasına neden olarak karpal tünelde şişmeye ve median sinire baskıya yol açabilir.
  • Diğer sağlık sorunları: Diyabet, romatoid artrit, hipotiroidizm, obezite ve travma sonrası durumlar karpal tünel sendromu riskini artırabilir.

Tekrarlayan Hareketler ve İş İlişkisi

Karpal tünel sendromu, belirli meslek gruplarında daha yaygındır. Özellikle tekrarlayan el hareketleri gerektiren işlerde çalışanlar, örneğin bilgisayar operatörleri, montaj hattı çalışanları, kasaplar, berberler, müzisyenler ve sporcular, daha yüksek risk altındadır. Uzun süre titreşimli aletler kullanan işçilerde de risk artabilir.

karpal tunel sendromu tekrarlayan hareketler
karpal tunel sendromu tekrarlayan hareketler

Genetik Yatkınlık ve Anatomik Faktörler

Bazı kişiler, genetik olarak karpal tünel sendromuna daha yatkın olabilirler. Ailesinde karpal tünel sendromu öyküsü olanlarda risk daha yüksektir. Ayrıca, daha küçük bir karpal tünele sahip olmak veya el bileği yapısındaki farklılıklar da riski artırabilir.

Hormonal Değişiklikler ve Sağlık Sorunları

Hamilelik sırasında vücutta meydana gelen hormonal değişiklikler, sıvı tutulmasına ve karpal tünelde şişmeye neden olarak semptomlara yol açabilir. Menopoz dönemindeki kadınlarda da hormonal değişiklikler nedeniyle risk artabilir. Tiroid hastalıkları gibi diğer hormonal bozukluklar da karpal tünel sendromuna katkıda bulunabilir.

Diyabet, romatoid artrit ve hipotiroidizm gibi bazı sağlık sorunları, median sinirde hasara veya karpal tünelde şişmeye neden olarak sendroma yol açabilir. Ayrıca, el bileği kırıkları veya burkulmaları gibi travmalar da karpal tünel sendromuna zemin hazırlayabilir.

Karpal Tünel Sendromu Kimlerde Görülür?

Karpal tünel sendromu her yaştan insanı etkileyebilse de, belirli gruplarda daha yaygındır. Bunlar:

  • Kadınlar: Kadınlar, erkeklerden daha sık karpal tünel sendromu yaşarlar. Bunun nedeni, kadınların genellikle erkeklerden daha küçük bir karpal tüneline sahip olması olabilir.
  • 30-60 yaş arası kişiler: Karpal tünel sendromu genellikle 30-60 yaşları arasında teşhis edilir.
  • Tekrarlayan el hareketleri gerektiren işlerde çalışanlar: Bilgisayar kullanımı, montaj hattı çalışması, müzik aleti çalma gibi tekrarlayan el hareketleri, karpal tünel sendromu riskini artırır.
  • Ailesinde karpal tünel sendromu öyküsü olan kişiler: Genetik yatkınlık, karpal tünel sendromu riskini artırır.
  • Diyabet, romatoid artrit, hipotiroidizm gibi sağlık sorunları olan kişiler: Bu sağlık sorunları, karpal tünel sendromu riskini artırabilir.
  • Obez kişiler: Fazla kilolu veya obez olmak, karpal tünel sendromu riskini artırır.
  • Hamile kadınlar: Hamilelik sırasında vücutta meydana gelen hormonal değişiklikler, karpal tünel sendromuna neden olabilir.

Karpal Tünel Sendromu Nasıl Teşhis Edilir?

Karpal tünel sendromu tanısı koymak için doktorunuz tıbbi geçmişinizi dinleyecek, fizik muayene yapacak ve bazı testler isteyebilir.

Fizik Muayene ve Belirtilerin Değerlendirilmesi

Doktorunuz, elinizdeki his kaybını, güçsüzlüğü ve şişliği kontrol edecektir. Ayrıca, el bileğinizi belirli pozisyonlarda tutmanızı isteyerek veya elinize hafifçe vurarak belirtilerinizin artıp artmadığını kontrol edebilir.

karpal tunel sendromu fizik muayene
karpal tunel sendromu tekrarlayan hareketler

Elektromiyografi (EMG) ile Sinir Fonksiyon Testi

Elektromiyografi (EMG), kaslarınızdaki elektriksel aktiviteyi ölçer ve median sinirin sıkışıp sıkışmadığını ve sıkışma derecesini belirlemek için kullanılır. İşlem sırasında ince elektrotlar, test edilecek kasa yerleştirilir ve kas aktivitesi bir monitörde izlenir.

karpal tunel sendromu emg
karpal tunel sendromu emg

Sinir İletim Çalışması (NCS) ile Sinir Hasarı Tespiti

Sinir iletim çalışması (NCS), sinirlerinizden geçen elektriksel sinyallerin hızını ölçer. Bu testte, cildinize yerleştirilen elektrotlar kullanılarak sinire küçük elektriksel uyarılar gönderilir ve sinirin bu uyarıları iletme hızı ölçülür. Median sinirden geçen sinyallerin yavaşlaması, karpal tünel sendromuna işaret edebilir.

Görüntüleme Yöntemleri ile Anatomik Değerlendirme

Çoğu zaman karpal tünel sendromu tanısı için görüntüleme testlerine ihtiyaç duyulmaz. Ancak, doktorunuz el bileğinizdeki diğer olası sorunları ekarte etmek veya median sinire baskı yapan başka bir neden olup olmadığını görmek için Röntgen, ultrason veya MRI gibi görüntüleme testleri isteyebilir.

Karpal Tünel Sendromu Tedavisi Nasıl Yapılır?

Karpal tünel sendromu tedavisi, belirtilerinizin şiddetine, süresine ve sinir hasarı olup olmadığına bağlı olarak değişir.

Ameliyatsız Tedavi Yöntemleri

Belirtileriniz hafif veya orta şiddetteyse ve sinir hasarı yoksa, doktorunuz öncelikle ameliyatsız tedavi yöntemleri önerebilir.

karpal tunel sendromu el bilekligi
karpal tunel sendromu el bilekligi
  • El Bileği Atelleri ile Median Sinire Baskı Azaltma: El bileği ateli, el bileğinizi nötr bir pozisyonda tutarak median sinire olan baskıyı azaltır. Ateller özellikle geceleri takılarak el bileğinin bükülmesini ve median sinire olan baskının artmasını önler.
  • İlaç Tedavisi ile Ağrı ve İltihap Kontrolü: Doktorunuz, ağrıyı ve şişliği azaltmak için ibuprofen veya naproksen gibi reçetesiz satılan ağrı kesiciler veya steroid olmayan antienflamatuar ilaçlar (NSAID’ler) önerebilir. Ağrı ve iltihabı azaltmak için karpal tünele kortikosteroid enjeksiyonu da yapılabilir, ancak bu genellikle geçici bir çözümdür.
  • Fizik Tedavi ve Egzersizler ile El Fonksiyonlarının İyileştirilmesi: Bir fizyoterapist, median sinire olan baskıyı azaltmaya, el bileği hareket açıklığını iyileştirmeye ve kavrama gücünü artırmaya yardımcı olmak için size özel el ve bilek egzersizleri öğretebilir.
  • Ergonomik Değişiklikler ile Risk Faktörlerini Azaltma: Çalışma alanınızı ve alışkanlıklarınızı değiştirerek el bileğinize binen yükü azaltabilirsiniz. Örneğin, ergonomik klavye ve fare kullanmak, bilek desteği kullanmak, klavyeyi ve fareyi dirseklerinizle aynı hizada tutmak, sık sık mola vermek ve molalarda el ve bileklerinizi esnetmek faydalı olabilir.

Karpal Tünel Sendromu Ameliyatı

Eğer ameliyatsız tedavi seçenekleri başarısız olduysa, belirtileriniz şiddetliyse veya sinir hasarı varsa, doktorunuz karpal tünel sendromu ameliyatı olmanızı önerebilir. Ameliyatın amacı, median sinire olan baskıyı azaltmaktır.

Açık Karpal Tünel Ameliyatı: Geleneksel Cerrahi Yöntem

Bu işlemde, cerrah el bileğinizin avuç içine bir kesi yaparak karpal tünele ulaşır. Enine karpal ligament kesilerek median sinire olan baskı azaltılır. Açık ameliyat, karpal tüneldeki sinire baskı yapan diğer sorunların (örneğin, bir ganglion kisti) aynı anda tedavi edilmesi gerektiğinde tercih edilebilir.

karpal tunel sendromu acik ameliyati
karpal tunel sendromu acik ameliyati

Endoskopik Karpal Tünel Ameliyatı: Minimal İnvaziv Yaklaşım

Endoskopik karpal tünel ameliyatı, el bileğinize veya kolunuza küçük bir kesi yapılarak gerçekleştirilir. Cerrah, bu kesiden bir endoskop (ucunda kamera bulunan ince bir tüp) yerleştirir ve endoskop yardımıyla karpal tünelin içini görerek enine karpal ligamenti keser. Endoskopik ameliyat genellikle daha küçük bir kesi ile yapıldığı için daha az ağrı, daha hızlı iyileşme ve daha az yara izi riski sunar.

Ameliyat Kararı ve Uygun Adaylar

Hangi ameliyat türünün sizin için uygun olduğuna doktorunuzla görüşmeniz önemlidir. Karar, belirtilerinizin şiddetine, genel sağlık durumunuza ve yaşam tarzınıza bağlı olacaktır.

Karpal Tünel Sendromu Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Karpal tünel sendromu ameliyatı genellikle ayakta tedavi prosedürü olarak yapılır, yani aynı gün eve gidebilirsiniz.

Anestezi ve İşlem Süresi

İşlem sırasında lokal anestezi (sadece elinizi uyuşturan) veya genel anestezi (sizi uyutan) uygulanır. Anestezi türü, ameliyatın açık mı yoksa endoskopik mi olduğuna ve sizin tercihinize bağlı olacaktır. Ameliyat genellikle 15-60 dakika sürer.

Açık Ameliyat Tekniği ve Median Sinirin Açığa Çıkarılması

Açık ameliyatta, cerrah el bileğinizin avuç içine 2-3 cm’lik bir kesi yapar. Karpal tünel ve enine karpal ligament görülür. Sinire baskı yapan ligament kesilerek serbestleştirilir.

Endoskopik Ameliyat Tekniği ve Endoskop Kullanımı

Endoskopik ameliyatta, el bileğinizde veya kolunuzda daha küçük bir kesi yapılır ve bu kesiden endoskop yerleştirilir. Endoskop, cerraha karpal tünelin içini görme ve enine karpal ligamenti kesme olanağı sağlar.

Ameliyat Sonrası Bakım ve Pansuman

Ameliyat sonrası elinize bir bandaj ve atel yerleştirilir. Ağrı ve şişliği azaltmak için elinizi yüksekte tutmanız ve buz uygulamanız önerilir. Ameliyattan sonraki birkaç gün içinde pansumanınız değiştirilir ve dikişleriniz alınır (eğer varsa).

karpal tunel sendromu ameliyat sonrasi
karpal tunel sendromu ameliyat sonrasi

Karpal Tünel Sendromu Ameliyatı Sonrası İyileşme Süreci

Ameliyat sonrası iyileşme süreci kişiden kişiye değişir. Ameliyattan sonra elinizde birkaç hafta boyunca ağrı, şişlik ve sertlik hissetmeniz normaldir.

Ağrı ve Şişlik Kontrolü

Doktorunuz ağrıyı ve şişliği azaltmak için ilaçlar önerecektir. Şişliği azaltmak için elinizi mümkün olduğunca kalp seviyenizin üzerinde tutmanız ve buz uygulamanız da önerilir.

El ve Bilek Hareketlerini Kademeli Olarak Artırma

Doktorunuzun onayıyla ameliyattan sonraki günlerde hafif el ve parmak egzersizlerine başlayabilirsiniz. Bu egzersizler, el bileğinizdeki hareket açıklığını iyileştirmeye ve sertliği önlemeye yardımcı olacaktır. Doktorunuz zamanla daha zorlu egzersizler eklemenize izin verecektir.

Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Süreci

Bazı durumlarda, el fonksiyonlarınızı geri kazanmanıza yardımcı olmak için bir fizyoterapiste yönlendirilebilirsiniz. Fizyoterapist, size özel egzersizler öğretecek ve elinizi ve bileğinizi nasıl güvenli bir şekilde kullanacağınız konusunda size rehberlik edecektir.

Günlük Yaşama Dönüş ve İş Hayatı

Çoğu insan ameliyattan sonraki birkaç hafta içinde normal aktivitelerine geri dönebilir. Ancak, iyileşme süreci birkaç ay sürebilir. Ağır kaldırmaktan, tekrarlayan el hareketlerinden ve zorlayıcı aktivitelerden kaçınmanız gerekebilir. İşinize ne zaman dönebileceğiniz, işinizin türüne ve iyileşme sürecinize bağlı olacaktır.

İyileşme Sürecini Etkileyen Faktörler

İyileşme sürecini etkileyen faktörler arasında yaşınız, genel sağlık durumunuz, ameliyat öncesi belirtilerinizin şiddeti ve ameliyat sonrası doktorunuzun tavsiyelerine uymanız yer alır.

Karpal Tünel Sendromu Ameliyatı Riskleri ve Komplikasyonları

Her ameliyat gibi, karpal tünel sendromu ameliyatı da bazı riskler ve komplikasyonlar taşır. Ancak, bu komplikasyonlar nadirdir ve genellikle geçicidir. Olası riskler ve komplikasyonlar şunlardır:

  • Anesteziye Bağlı Riskler: Her ameliyat gibi, karpal tünel ameliyatı da anesteziye bağlı riskler taşır. Bu riskler nadirdir ancak alerjik reaksiyonlar, solunum problemleri ve kalp problemlerini içerebilir.
  • Enfeksiyon Riski: Herhangi bir ameliyatta olduğu gibi, karpal tünel ameliyatı sonrasında da enfeksiyon riski vardır. Enfeksiyon belirtileri arasında kızarıklık, şişlik, ısı artışı, ağrı ve irin gelmesi bulunur. Enfeksiyon riskini azaltmak için doktorunuz size antibiyotik reçete edebilir.
  • Kanama ve Hematom Oluşumu: Ameliyat sırasında veya sonrasında kanama meydana gelebilir. Kanama genellikle minördür ve kolayca kontrol altına alınabilir, ancak nadir durumlarda kan transfüzyonu gerekebilir. Hematom, ameliyat bölgesinde kan birikmesidir ve ağrıya ve şişliğe neden olabilir.
  • Sinir Hasarı ve Fonksiyon Kaybı: Ameliyat sırasında median sinir veya çevresindeki diğer sinirler hasar görebilir. Bu, elde uyuşma, karıncalanma, ağrı veya güçsüzlüğe neden olabilir. Sinir hasarı genellikle geçicidir, ancak nadir durumlarda kalıcı olabilir.
  • Komplex Bölgesel Ağrı Sendromu (CRPS): CRPS, ameliyat sonrası gelişebilen nadir fakat ciddi bir komplikasyondur. CRPS, şiddetli ağrı, şişlik, sertlik, renk değişikliği ve terleme değişiklikleri gibi semptomlara neden olabilir.
  • Ameliyatın Başarısız Olması ve Tekrarlama Riski: Nadir durumlarda, karpal tünel sendromu ameliyatı median sinire olan baskıyı yeterince azaltmayabilir veya semptomlar ameliyat sonrası tekrarlayabilir.

Karpal Tünel Sendromundan Korunma Yolları

Karpal tünel sendromundan korunmak için yaşam tarzınızda ve çalışma alışkanlıklarınızda bazı değişiklikler yapabilirsiniz:

  • İş ve Günlük Yaşamda Ergonomi: Bilgisayar kullanırken, el bileğinizi nötr bir pozisyonda tutun ve dirseklerinizi 90 derecelik bir açıyla bükün. Klavye ve fareyi dirseklerinizle aynı hizada tutun. Bilek desteği kullanın. Sık sık mola verin ve molalarda el ve bileklerinizi esnetin.
  • Düzenli Egzersiz ve Esneme Hareketleri: El ve bileklerinizi esneten egzersizler yapın. Bu egzersizler, el bileği esnekliğini artırmaya ve median sinire olan baskıyı azaltmaya yardımcı olabilir.
  • Sağlıklı Yaşam Tarzı ve Risk Faktörlerinin Kontrolü: Sağlıklı bir kiloyu koruyun, düzenli egzersiz yapın ve dengeli beslenin. Diyabet, romatoid artrit ve hipotiroidizm gibi altta yatan sağlık sorunlarınız varsa, bu sorunları yönetmek için doktorunuzla birlikte çalışın.

Dr. Kenan Şimşek ‘in “Karpal Tünel Sendromu” Hakkında Yorumu

Karpal tünel sendromu, el ve parmaklarda uyuşma, karıncalanma ve ağrıya neden olan yaygın bir rahatsızlıktır. Erken teşhis ve tedavi ile semptomlar genellikle giderilebilir. Belirtiler yaşıyorsanız, doğru teşhis ve tedavi planı için bir doktora görünmeniz önemlidir.

Unutmayın, bu bilgiler sadece bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tavsiye yerine geçmez. Herhangi bir sağlık sorununuz varsa lütfen bir sağlık uzmanına danışın.

0/5 (0 Reviews)

Kenan Şimşek

Op. Dr. Kenan Şimşek Çalışma Hayatı 2007-2013 Afyonkocatepe Üniversitesi Tıp Fakültesi 2013-2017 Bartın Amasra İlçe Entegre Devlet Hastanesi – Pratisyen Hekim 2017-2023 Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi TıP Fakültesi – Beyin ve Sinir Cerrahisi Araştırma Görevlisi 2023- Çankırı Devlet Hastanesi Beyin ve Sinir Cerrahisi Uzman Hekim Bilimsel Yayınlar The histopathological effects of reabsorbable polyethylene glycol hydrogel (Coseal) onepidural fibrosis in an experimental postlaminectomy model in rats E Keskin, HA Aydin, M Kalayci, E Işik, U Özgen, K Şimşek, D Baklaci, … Turkish Journal of Medical Sciences 51 (3), 1512-1520 The preventative effect of of Ro5-4864 (peripheral benzodiazepine receptor agonist) on spinal epidural fibrosis after laminectomy in a rat model E Keskin, EY Can, HA Aydın, E Işık, U Özgen, K Şimşek, O Cengil, … Neurological Research 43 (12), 1107-1115 Efficacy of tranexamic acid on blood loss in thoracolumbar spinal fusion surgery K Emrah, AH Ali, O Utku, K Murat, S Kenan, B Deniz J Coll Physicians Surg Pak 31 (12), 1449-1454 Üniversite öğrencilerinde demodex sp. yaygınlığının araştırılması Ö Miman, K Şimşek, S Özselçuk, E Küçükkoçak, Ş Karaca Afyon Kocatepe Üniversitesi, Kocatepe Tıp Dergisi Symptomatic spinal seeding metastasis of a low-grade oligodendroglioma E Keskin, HA Aydin, B Bahadir, K Simsek, M Kalayci J. Coll. Physicians Surg. Pak 32, 1347-1349 Glioblastome Multiforme Epidemiyolojisi, Tedavi Seçenekleri ve Sağ Kalım Süresi: Retrospektif Tek Merkezli Çalışma E Keskin, Ö Elmas, HA Aydin, K Şimşek, E Gün, M Kalaycı Batı Karadeniz Tıp Dergisi 5 (2), 248-255 Rebar-induced transpalatal penetrating head trauma: a case report E Keskin, HA Aydın, Ş Gül, M Kalaycı, K Şimşek Child’s nervous system 37 (12), 3939-3943 Lomber Disk Cerrahisinde İnsizyon Büyüklüğünün Ameliyat Sonrası Paraspinal Adale İyileşmesine Etkisi E Keskin, B AÇIKGÖZ, M KALAYCI, GÜL Şanser, HA AYDIN, … Batı Karadeniz Tıp Dergisi 4 (2), 71-77 MAJÖR DEFISIT İLE PREZENTE DEV SUPRATENTORIAL KAVERNOM MK Recep Şavik , Kenan Şimşek* , Şanser Gül , Figen Barut , Eren Görkem Gün Türk Nöroşirurji Dergisi 29 (Ek 2), 327 INTRAKRANIAL FETUS IN FETU MK Şanser Gül , Recep Şavik , Kenan Şimşek , Cumhur Aydemir , İbrahim Etem … Türk Nöroşirurji Dergisi 29 (Ek 2), 316 İletişim Çankırı Devlet Hastanesi Beyin ve Sinir Cerrahisi [email protected]

İlgili Yazılar

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Bu site, istenmeyenleri azaltmak için Akismet kullanıyor. Yorum verilerinizin nasıl işlendiği hakkında daha fazla bilgi edinin.