Beyin Tümöründe Radyoterapi: Türleri, Uygulama ve Yan Etkiler (2026)

Giriş: Beyin Tümöründe Radyoterapi

Radyoterapi (ışın tedavisi), beyin tümörlerinin tedavisinde cerrahiden sonra en sık başvurulan yöntemlerden biridir. Yüksek enerjili radyasyon ışınları kullanılarak tümör hücrelerinin DNA’sı hasar görür ve bu hücreler çoğalamaz hale gelir. Radyoterapi, tek başına veya cerrahi ve kemoterapi ile birlikte uygulanabilir.

Modern radyoterapi teknikleri, tümöre maksimum doz verirken çevre sağlıklı beyin dokusuna verilen hasarı en aza indirecek şekilde geliştirilmiştir.

Radyoterapi Ne Zaman Uygulanır?

Cerrahiden sonra kalan tümör dokusu varsa, yüksek gradeli tümörlerde (GBM, anaplastik gliom), cerrahi uygulanamayan tümörlerde, tekrarlayan tümörlerde ve bazı beyin metastazlarında radyoterapi endikedir.

Radyoterapi Türleri

Konvansiyonel (Fraksiyonlu) Radyoterapi: En yaygın kullanılan yöntemdir. Toplam doz, küçük günlük fraksiyonlara bölünerek 5-6 hafta boyunca uygulanır. GBM’de standart protokol 30 fraksiyon × 2 Gy = toplam 60 Gy’dir.

Stereotaktik Radyocerrahi (SRS): Gamma Knife veya CyberKnife gibi cihazlarla, tek seansta veya birkaç seansta yüksek doz radyasyonun hassas şekilde tümöre yönlendirilmesidir. Küçük tümörler, beyin metastazları ve cerrahi uygulanamayan durumlar için idealdir.

Stereotaktik Radyoterapi (SRT): SRS’ye benzer hassasiyette ancak 3-5 seans gibi daha az fraksiyonla uygulanır.

Tüm Beyin Radyoterapisi (WBRT): Çoklu beyin metastazlarında tüm beyne uygulanan radyoterapidir. Kognitif yan etki riski nedeniyle günümüzde daha seçici kullanılmaktadır.

Yan Etkiler

Akut yan etkiler (tedavi sırasında): Yorgunluk, saç dökülmesi (ışınlanan bölgede), baş ağrısı, bulantı, cilt irritasyonu, beyin ödemi artışı.

Geç yan etkiler (aylar-yıllar sonra): Hafıza ve dikkat sorunları (özellikle WBRT sonrası), radyasyon nekrozu (nadir), hormonal bozukluklar (hipofiz etkilenirse), ikincil tümör riski (çok nadir).

Sık Sorulan Sorular

Radyoterapi ağrılı mıdır?

Hayır, radyoterapi uygulaması sırasında ağrı hissedilmez. Tedavi seansları genellikle 15-30 dakika sürer ve ayaktan uygulanır.

Radyoterapi saç dökülmesi yapar mı?

Radyoterapi, yalnızca ışınlanan bölgede saç dökülmesine neden olabilir. Bu, kemoterapiden farklı olarak tüm vücutta değil, lokalize bir etkidir. Saçlar genellikle tedavi bitiminden birkaç ay sonra yeniden çıkmaya başlar.

Yazar: Op.Dr. Kenan Şimşek – Beyin ve Sinir Cerrahisi Uzmanı