C4-C5 Boyun Fıtığı: Belirtileri, Nedenleri ve Tedavi Yöntemleri (2026 Rehberi)

Giriş: C4-C5 Seviyesinde
Boyun Fıtığı

Boyun fıtıkları denince akla ilk gelen C5-C6 ve C6-C7 seviyeleri olsa
da, C4-C5 seviyesi klinik pratikte hiç de nadir
karşılaşılmayan ve kendine özgü belirtileriyle dikkat çeken bir
lokalizasyondur. Tüm servikal disk hernileri içinde C4-C5 seviyesi
yaklaşık %5-10’luk bir pay taşır; ancak bu seviyedeki fıtığın yarattığı
semptomlar, özellikle omuz fonksiyonları üzerindeki
etkisi nedeniyle hastanın günlük yaşamını doğrudan kısıtlayabilir.

C4-C5 fıtığında baskı altına giren C5 sinir kökü,
deltoid kası (omuz kası) ve biseps kasının bir bölümünü innerve eden
önemli bir sinir yapısıdır. Bu nedenle, C4-C5 fıtığının belirtileri
sıklıkla omuz patolojileriyle (rotator cuff yaralanması, donmuş omuz
gibi) karışabilir ve tanıda yanılgılara yol açabilir. Doğru ayırıcı
tanı, gereksiz tedavilerden kaçınmak ve asıl soruna müdahale edebilmek
açısından büyük önem taşır.

Bu makalede, C4-C5 boyun fıtığının belirtilerini, neden sıklıkla omuz
sorunlarıyla karıştırıldığını, tanı sürecini ve tedavi yaklaşımlarını
ayrıntılı bir şekilde inceliyoruz.

C4-C5 Boyun Fıtığı Nedir?

C4-C5 boyun fıtığı, dördüncü ve beşinci servikal omurlar arasındaki
intervertebral diskin dejenerasyon, travma veya aşırı zorlanma sonucu
yapısal bütünlüğünü yitirmesi ve iç materyalin dışarı taşarak C5 sinir
köküne baskı yapması durumudur.

C4-C5 segmenti, boyun omurgasının orta bölgesinde yer alır. Bu
seviye, C5-C6 ve C6-C7 kadar aşırı mekanik yüke maruz kalmasa da, boyun
fleksiyon-ekstansiyon ve lateral eğilme hareketlerine önemli katkı
sağlar. Yaşa bağlı dejeneratif değişiklikler, kötü postür ve tekrarlayan
mikrotravmalar bu seviyede de disk hasarına zemin hazırlayabilir.

C4-C5 Seviyesinin
Anatomik Özellikleri

• Etkilenen sinir kökü: C5
• İnnerve edilen başlıca kaslar: Deltoid (omuz kası),
  biseps kasının bir kısmı, infraspinatus
• Duyusal alan: Omuzun üst-dış yüzü, kolun üst-dış
  kısmı (askeri rütbe takılan bölge — “regimental badge area”)
• İlgili refleks: Biseps refleksi (kısmen),
  brakiyoradialis refleksi

Bu anatomik dağılım, C4-C5 fıtığının neden özellikle omuz bölgesinde
semptomlarla kendini gösterdiğini açıklar.

C4-C5 Boyun Fıtığı
Belirtileri

C4-C5 fıtığının belirti profili, C5 sinir kökünün dermatomal ve
miyotomal dağılımıyla şekillenir. En belirgin özelliği, semptomların
ağırlıklı olarak omuz ve kol üst kısmında
yoğunlaşmasıdır.

Ağrı Paterni

• Boyunda derin, sızlayıcı ağrı (genellikle boyun yan kısmında)
• Omuz üstüne ve kol üst-dış bölgesine yayılan ağrı
• Ağrının kol boyunca aşağıya inmesinden çok, omuz çevresinde
  yoğunlaşması
• Kürek kemiği üst bölgesinde rahatsızlık
• Ağrının boyun hareketleriyle (özellikle geriye eğme ve aynı tarafa
  dönme) artması

C4-C5 fıtığındaki ağrı, genellikle dirsek seviyesinin altına inmez.
Bu durum, ağrısı kolun alt kısmına, ele ve parmaklara yayılan C5-C6 ve
C6-C7 fıtıklarından önemli bir ayrım noktasıdır.

Omuz Güçsüzlüğü ve Motor
Bulgular

C5 sinir kökü basısının en çarpıcı motor bulgusu, deltoid
kasındaki güçsüzlüktür:

• Kol kaldırmada güçlük: Kolun yandan yukarı doğru
  kaldırılmasında (abdüksiyon) belirgin zorluk. Hastalar genellikle
  “kolumu kaldıramıyorum” veya “omuzum kuvvetsiz” şeklinde tarif
  eder.
• Bisepste kısmi güçsüzlük: Dirseği bükme gücünde
  hafif azalma (biseps, C5 ve C6 sinir köklerinden çift innervasyon alır,
  bu nedenle güçsüzlük genellikle deltoid kadar belirgin olmaz).
• Omuz rotasyonunda zayıflık: Kolu dışa döndürme (dış
  rotasyon) gücünde azalma (infraspinatus kası etkilenebilir).
• Biseps ve brakiyoradialis reflekslerinde
  azalma

Duyusal Değişiklikler

• Omuz üst-dış yüzünde uyuşma veya karıncalanma
• Kolun üst-dış kısmında his değişikliği
• “Askeri rütbe bölgesi” olarak bilinen omuz lateralinde duyusal
  azalma

C4-C5 fıtığında, C5-C6 ve C6-C7 fıtıklarından farklı olarak,
elde ve parmaklarda uyuşma genellikle beklenmez. Bu
ayırıcı bulgu, klinisyen için tanıda önemli bir ipucudur.

Boyun Bulguları

• Boyunda sertlik ve hareket kısıtlılığı
• Boyun kaslarında spazm
• Başı geriye eğme (ekstansiyon) veya ağrılı tarafa çevirme ile
  semptomların artması
• Ense bölgesinde gerginlik

Ciddi Uyarı Belirtileri

C4-C5 seviyesindeki büyük merkezi disk hernileri omurilik basısına
neden olabilir. Aşağıdaki belirtiler acil değerlendirme gerektirir:

• Her iki kolda ve bacaklarda güçsüzlük
• Yürüme bozukluğu, denge kaybı
• Ellerde ince motor beceri kaybı
• İdrar veya dışkı kontrolünde değişiklik
• Vücudun bel altındaki bölgelerinde uyuşma veya karıncalanma

C4-C5 Fıtığı
Neden Omuz Sorunlarıyla Karıştırılır?

C4-C5 boyun fıtığının en önemli klinik tuzaklarından biri,
semptomlarının sıklıkla omuz hastalıklarıyla
karıştırılmasıdır. Bu karışıklığın başlıca nedenleri:

Benzer ağrı lokalizasyonu: Hem C4-C5 fıtığında hem
de rotator cuff yırtığı, impingement sendromu veya donmuş omuz gibi omuz
patolojilerinde ağrı omuz bölgesinde yoğunlaşır.

Kol kaldırma güçlüğü: Deltoid güçsüzlüğü, omuz eklem
problemlerindeki hareket kısıtlılığıyla benzer bir fonksiyonel kayıp
yaratır. Hasta “kolumu kaldıramıyorum” dediğinde, sorunu boyundan mı
yoksa omuzdan mı kaynaklandığını ayırt etmek dikkatli bir muayene
gerektirir.

Yanlış tedavi riski: Boyundan kaynaklanan omuz
ağrısı, omuz hastalığı olarak tedavi edilmeye çalışıldığında sonuç
alınamaz. Bu durum, hastanın gereksiz fizik tedavi seansları, omuz
enjeksiyonları veya hatta omuz cerrahisi geçirmesine neden olabilir.

Ayırıcı Tanıda İpuçları

C4-C5 fıtığını omuz patolojilerinden ayıran başlıca klinik
ipuçları:

• Boyun hareketleriyle ağrı artışı: Omuz
  hastalıklarında boyun hareketleri genellikle ağrıyı etkilemezken, C4-C5
  fıtığında boynu geriye eğme veya ağrılı tarafa çevirme ağrıyı belirgin
  şekilde artırır.
• Spurling testi pozitifliği: Boyun sıkıştırma
  testiyle omuz bölgesine yayılan ağrı, sinir kökü basısını
  düşündürür.
• Refleks değişiklikleri: Biseps veya brakiyoradialis
  refleksinde azalma, omuz kaynaklı problemlerde beklenmez.
• Boyun MR’ı ile doğrulama: Omuz ağrısıyla başvuran
  ancak omuz muayenesi ve görüntülemesi normal olan hastalarda, boyun MR’ı
  düşünülmelidir.

C4-C5 Boyun
Fıtığı Nedenleri ve Risk Faktörleri

Dejeneratif Değişiklikler

Diğer servikal seviyelerde olduğu gibi, C4-C5 diskinde de yaşa bağlı
dejenerasyon en yaygın nedendir. 40 yaş üzerinde disk su içeriğinin
azalması, elastikiyetin düşmesi ve anulus fibrosustaki mikro yırtıkların
birikmesi fıtıklaşma riskini artırır.

Travma

Boyun bölgesine yönelik direkt travma, kamçı darbesi mekanizması
(özellikle arkadan çarpma kazaları), düşmeler ve spor yaralanmaları
C4-C5 diskinde akut herniye neden olabilir. Özellikle aksiyel yüklenme
(başın üzerinden baskı) mekanizması bu seviyeyi etkileyebilir.

Postür ve Yaşam Tarzı

• Uzun süreli öne eğik baş pozisyonu (text neck)
• Masa başı çalışma alışkanlıkları
• Baş üstü çalışma gerektiren meslekler (boyacılar, elektrikçiler
  gibi)
• Hareketsiz yaşam tarzı
• Ağır kaldırma ve taşıma

Diğer Risk Faktörleri

• Genetik yatkınlık
• Sigara kullanımı
• Obezite
• Önceki boyun travması öyküsü
• Boyun düzleşmesi (servikal lordoz kaybı — bu durum tüm seviyelerde
  disk yüklenmesini artırır)

Tanı Süreci

Klinik Muayene

C4-C5 fıtığının tanısında kapsamlı nörolojik muayene kritik rol
oynar:

• Deltoid kas gücü testi: Kolun yandan yukarı
  kaldırılmasına karşı dirençle güç ölçülür.
• Biseps gücü: Dirseği bükme kuvveti
  değerlendirilir.
• Refleks muayenesi: Biseps ve brakiyoradialis
  refleksleri test edilir.
• Duyu testi: Omuz üst-dış yüzü ve kol üst kısmındaki
  his değerlendirilir.
• Spurling testi: Boyun sıkıştırma ile omuz bölgesine
  yayılan ağrı aranır.
• Omuz muayenesi: Eşzamanlı omuz patolojisini
  dışlamak için omuz eklem muayenesi de mutlaka yapılmalıdır.

Görüntüleme

Servikal MR: C4-C5 disk hernisini, fıtığın boyutunu,
sinir kökü ve omurilik basısını göstermede altın standarttır. Ağrının
boyundan mı yoksa omuzdan mı kaynaklandığı net değilse, hem boyun hem de
omuz MR’ı istenebilir.

Direkt Röntgen: Disk yükseklik kaybı, osteofitler ve
servikal lordoz değerlendirmesi için kullanılır.

EMG: C5 radikülopatiyi doğrulamak, sinir hasarının
şiddetini belirlemek ve supraskkapular sinir tuzaklanması gibi periferik
patolojilerden ayırıcı tanı yapmak için değerlidir.

C4-C5 Boyun Fıtığı Tedavisi

Konservatif Tedavi

C4-C5 fıtığında da tedaviye genellikle konservatif yaklaşımla
başlanır. Hastaların önemli bir kısmı cerrahi dışı yöntemlerle iyileşme
sağlar.

İlaç Tedavisi: – Antiinflamatuar ilaçlar ve
analjezikler – Kas gevşeticiler (akut spazm döneminde) – Nöropatik ağrı
ilaçları (sinir kaynaklı ağrı bileşeni varlığında) – Kısa süreli oral
steroidler (seçilmiş olgularda)

Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon: – Derin boyun
fleksör güçlendirme egzersizleri – Skapular stabilizasyon çalışmaları –
Deltoid ve omuz kaslarına yönelik güçlendirme programı (ağrının izin
verdiği ölçüde) – Servikal traksiyon – Postür düzeltme eğitimi – Manuel
terapi teknikleri

Girişimsel Tedavi: Konservatif tedaviye yanıt
alınamayan olgularda servikal epidural steroid enjeksiyonu veya selektif
sinir kökü bloğu değerlendirilebilir.

Yaşam Tarzı Değişiklikleri: – Ergonomik çalışma
düzeni – Baş üstü çalışma süresinin sınırlandırılması – Boyun dostu
yastık kullanımı – Düzenli egzersiz ve germe programı – Ağır yüklerden
kaçınma

Cerrahi Tedavi

Cerrahi, aşağıdaki durumlarda gündeme gelir:

• İlerleyici deltoid veya biseps güçsüzlüğü
• 6-8 haftayı aşan konservatif tedaviye dirençli şiddetli ağrı
• Miyelopati bulguları
• MR’da belirgin sinir kökü veya omurilik basısı

ACDF (Anterior Servikal Diskektomi ve Füzyon): C4-C5
seviyesinde de en yaygın cerrahi yöntemdir. Boynun ön tarafından
ulaşılarak hasarlı disk çıkarılır ve omurlar kafes ve plak-vida ile
sabitlenir.

Servikal Disk Protezi: Uygun olgularda hareket
koruyan yapay disk yerleştirilebilir.

Posterior Foraminotomi: Lateral disk hernilerinde
sinir kökünü rahatlatmak amacıyla arka yaklaşımla uygulanabilir.

C4-C5,
C5-C6 ve C6-C7 Fıtıkları: Kapsamlı Karşılaştırma

Özellik	C4-C5 (C5 Kökü)	C5-C6 (C6 Kökü)	C6-C7 (C7 Kökü)
Ağrı yayılımı	Omuz, kol üst-dış	Kol dış yüzü, ön kol	Kol arkası, ön kol arka
Uyuşma	Omuz üst-dış	Başparmak, işaret parmağı	Orta parmak
Güçsüzlük	Deltoid (kol kaldırma)	Biseps (dirsek bükme)	Triseps (dirsek düzleştirme)
Refleks	Biseps ↓ (kısmen)	Biseps ↓	Triseps ↓
Karışabilecek durum	Omuz patolojileri	Lateral epikondilit	Karpal tünel sendromu
Sıklık	%5-10	%35-40	%30-35

Bu karşılaştırma tablosu genel bir rehberdir. Bireysel farklılıklar
göz önünde bulundurulmalı ve kesin tanı klinik değerlendirme ile
görüntüleme yöntemlerinin birlikte değerlendirilmesiyle
konulmalıdır.

Sık Sorulan Sorular (SSS)

C4-C5 boyun fıtığı elde
uyuşma yapar mı?

C4-C5 fıtığı tipik olarak elde ve parmaklarda uyuşma yapmaz. Bu
seviyede etkilenen C5 sinir kökü, omuz ve kolun üst kısmının duyusunu
taşır. Elde uyuşma daha çok C5-C6 (başparmak-işaret parmağı) ve C6-C7
(orta parmak) fıtıklarının belirtisidir. Ancak nadir durumlarda, fıtık
büyükse veya omuriliğe baskı yapıyorsa elde de belirtiler
gelişebilir.

C4-C5 boyun fıtığı
omuz ağrısıyla mı başlar?

Evet, C4-C5 fıtığının en belirgin ilk semptomu genellikle omuz
bölgesinde hissedilen ağrıdır. Bu nedenle hastalar sıklıkla önce
ortopedi veya fizik tedavi bölümüne omuz ağrısı şikâyetiyle başvurur.
Omuz muayenesi normal çıkarsa veya omuz tedavisine yanıt alınamazsa,
boyundan kaynaklanan bir sorun düşünülmelidir.

C4-C5 boyun fıtığı ne
kadar yaygındır?

C4-C5, tüm servikal disk hernileri içinde yaklaşık %5-10 oranında
görülür. En sık C5-C6 (%35-40) ve C6-C7 (%30-35) seviyeleri etkilenir.
C4-C5, üçüncü en sık tutulan seviyedir.

C4-C5 fıtığı ameliyatsız
geçer mi?

Evet, uygun konservatif tedaviyle (ilaç tedavisi, fizik tedavi, yaşam
tarzı değişiklikleri) C4-C5 fıtığı hastalarının büyük çoğunluğu
ameliyatsız olarak iyileşme gösterir. Cerrahi, yalnızca ilerleyici
güçsüzlük veya konservatif tedaviye dirençli olgularda gündeme
gelir.

C4-C5
fıtığında deltoid güçsüzlüğü kalıcı olur mu?

Erken tanı ve uygun tedaviyle deltoid güçsüzlüğü genellikle düzelir.
Ancak sinir basısı uzun süre devam ederse veya ciddi düzeyde ise, kas
gücünde kalıcı azalma veya kas erimesi (atrofi) gelişebilir. Bu nedenle,
ilerleyici güçsüzlük varlığında tedavinin gecikmemesi büyük önem
taşır.

C4-C5
boyun fıtığı ve rotator cuff yırtığı aynı anda olabilir mi?

Evet, özellikle orta yaş ve üzeri hastalarda her iki durum bir arada
bulunabilir. Bu tabloya “double crush” fenomeni de denilmektedir. Her
iki patolojinin birlikte değerlendirilmesi, tedavi planının doğru
şekillenmesi için gereklidir. Hem boyun MR’ı hem de omuz MR’ı çekilmesi
gerekebilir.

Sonuç

C4-C5 boyun fıtığı, omuz ağrısı ve kol kaldırma güçlüğü gibi
belirtileriyle omuz hastalıklarını taklit edebilen ve bu nedenle tanıda
dikkat gerektiren bir durumdur. C5 sinir kökünün dermatomal dağılımı,
semptomları ağırlıklı olarak omuz ve kolun üst kısmında
yoğunlaştırır.

Omuz ağrısına boyun hareketleriyle artan ağrı, refleks değişiklikleri
veya deltoid güçsüzlüğü eşlik ediyorsa, boyundan kaynaklanan bir sorun
mutlaka akla getirilmelidir. Doğru tanı ve bireyselleştirilmiş tedavi
yaklaşımıyla, C4-C5 fıtığı hastalarının büyük çoğunluğu başarılı
sonuçlar elde edebilir.

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için beyin ve
sinir cerrahisi uzmanına başvurunuz.

Yazar: Op.Dr. Kenan Şimşek – Beyin ve Sinir Cerrahisi
Uzmanı