Faset Eklem Sendromu: Bel ve Boyun Ağrısının Gizli Nedeni (2026 Rehberi)

Faset eklem sendromu, omurganın arka kısmında yer alan küçük sinoviyal eklemlerin (faset eklemleri) dejenerasyonu veya inflamasyonu sonucu oluşan ağrı sendromudur. Kronik bel ağrısının yaklaşık %15-45’inin ve kronik boyun ağrısının %25-65’inin faset eklemlerinden kaynaklandığı tahmin edilmektedir. MR’da fıtık bulunmamasına rağmen devam eden bel veya boyun ağrısının en sık nedenlerinden biridir.

Op. Dr. Kenan Şimşek, Zonguldak Atatürk Devlet Hastanesi’nde faset eklem sendromu tanı ve tedavisinde tanısal blokaj ve girişimsel tedavi yöntemlerini uygulamaktadır.

Faset Eklemi Nedir?

Faset eklemleri (zigapofizeal eklemler), her omurga segmentinin arka kısmında sağda ve solda birer tane olmak üzere yer alan küçük eklemlerdir. Omurganın hareket etmesini sağlarken, aşırı hareketi de kısıtlayarak stabiliteye katkıda bulunurlar. Her eklem sinoviyal sıvı ile dolu bir eklem kapsülüne sahiptir ve yoğun sinir innervasyonu içerir — bu nedenle ağrı kaynağı olma potansiyeli yüksektir.

Nedenleri

• Dejenerasyon (yaşlanma): En sık neden. Disk yükseklik kaybı faset eklemlere binen yükü artırır
• Osteoartrit: Kıkırdak yıpranması ve osteofit (kemik çıkıntısı) oluşumu
• Travma: Whiplash (kamçı) yaralanması, düşme
• Tekrarlayan mikrotravma: Ağır kaldırma, belden dönme hareketleri
• Obezite: Fazla kilo, lomber faset eklemlere binen yükü artırır
• ${link(‘spondilolistezis’,’Spondilolistezis’)}: Omurga kayması faset eklemlere aşırı yük bindirir

Belirtiler

Lomber Faset Sendromu (Bel)

• Tek taraflı veya iki taraflı bel ağrısı — genellikle orta hattan biraz yana lokalize
• Geriye yaslanma (ekstensiyon) ve dönme ile artan ağrı
• Kalça ve uyluk arka yüzüne yayılım (genellikle dizin altına inmez — bel fıtığından ayırt edici özellik)
• Sabah sertliği — hareketle azalır
• Uzun süre ayakta durma ve yürümekle artan ağrı

Servikal Faset Sendromu (Boyun)

• Tek taraflı boyun ağrısı
• Omuz ve kürek kemiği bölgesine yayılım
• Boyun hareketlerinde kısıtlılık
• Baş ağrısı — özellikle ense ve şakak bölgesinde (servikojenik baş ağrısı)

Tanı

Faset eklem sendromunun kesin tanısı, tanısal faset blokaj enjeksiyonu ile konulur. Floroskopi (röntgen) veya USG rehberliğinde faset ekleme veya medial dal sinirlerine lokal anestezik enjekte edilir. Enjeksiyon sonrası ağrıda %80 ve üzeri azalma tanıyı doğrular. MR’da faset dejenerasyonu, hipertrofi ve efüzyon görülebilir ancak tek başına tanı koydurtucu değildir — dejeneratif değişiklikler belirtisiz kişilerde de sık görülür.

Tedavi

Konservatif Tedavi

• Fizik tedavi: Kor stabilizasyon egzersizleri, postür eğitimi, lomber fleksiyon egzersizleri
• İlaç tedavisi: NSAID, kas gevşeticiler
• Yaşam tarzı: Kilo kontrolü, belden dönme hareketlerinden kaçınma
• Sıcak uygulama ve masaj

Girişimsel Tedavi

Faset eklem enjeksiyonu: İntra-artiküler steroid enjeksiyonu akut alevlenmelerde etkili geçici rahatlama sağlar.

Medial dal bloğu: Faset eklemleri innerve eden medial dal sinirlerinin bloke edilmesi. Tanısal ve terapötik değeri vardır.

Radyofrekans ablasyon (Rizotomi): Medial dal bloğuna iyi yanıt veren hastalarda, sinir ucunun ısı enerjisiyle koagüle edilmesidir. 6-12 ay süren belirgin ağrı rahatlaması sağlar. Sinir rejenerasyonu sonrası işlem tekrarlanabilir.

Cerrahi (Nadir)

Faset eklem sendromu tek başına nadiren cerrahi gerektirir. Ancak spinal stenoz veya spondilolistezis eşlik ediyorsa, dekompresyon ve füzyon cerrahisi gündeme gelebilir.

Sık Sorulan Sorular

❓ MR’da fıtık yok ama belim ağrıyor, neden?

Bel ağrısının en sık nedenlerinden biri faset eklem sendromudur. Ayrıca kas spazmı, sakroiliak eklem disfonksiyonu, piriformis sendromu ve miyofasyal ağrı sendromu da fıtık olmadan bel ağrısı yapabilir.

❓ Radyofrekans ablasyon kalıcı mıdır?

Sinir rejenerasyonu 6-12 ay sonra gerçekleşebileceğinden ağrı tekrarlayabilir. Ancak işlem güvenle tekrarlanabilir ve hastaların çoğunda her seferinde etkili sonuç alınır.

❓ Faset eklem enjeksiyonu ağrılı mıdır?

İşlem lokal anestezi altında yapılır ve genellikle iyi tolere edilir. Kısa süreli bir batma hissi dışında belirgin ağrı yaşanmaz.

Sonuç

Faset eklem sendromu, kronik bel ve boyun ağrısının sıklıkla gözden kaçan ancak etkili biçimde tedavi edilebilen bir nedenidir. MR’da fıtık görünmemesine rağmen devam eden ağrınız varsa, faset eklem kaynaklı ağrı ihtimali değerlendirilmelidir. Tanısal blokaj ve radyofrekans ablasyon gibi girişimsel tedaviler, uygun hastalarda belirgin ve uzun süreli ağrı rahatlaması sağlar.

💡 Sorularınız için iletişim formu veya telefon ile ulaşabilirsiniz. Randevu rehberi için tıklayın. Bu makale bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tanı yerine geçmez.