Hipofiz Adenomu: Belirtileri, Türleri ve Tedavisi (2026)

Giriş: Hipofiz Adenomu Nedir?

Hipofiz adenomu, beynin tabanında bulunan ve vücudun hormon dengesini yöneten hipofiz bezinden köken alan tümördür. İyi huylu (benign) tümörlerdir; kanser değildir ve diğer organlara yayılmaz. Bununla birlikte, hormon aşırı salgılanmasına veya çevre yapılara (özellikle görme sinirlerine) baskıya neden olarak ciddi belirtiler yaratabilir.

Hipofiz adenomları, toplumda düşünülenden çok daha yaygındır. Otopsi çalışmalarında insanların yaklaşık %10-15’inde küçük hipofiz adenomu saptanmıştır; ancak bunların büyük çoğunluğu yaşam boyunca belirti vermez.

Hipofiz Adenomu Türleri

Boyuta Göre

Mikroadenom: 10 mm’den küçük. Çoğunluğu tesadüfen saptanır.

Makroadenom: 10 mm’den büyük. Bası belirtileri ve hormonal sorunlar daha sıktır.

Hormonal Aktiviteye Göre

Fonksiyonel (hormon salgılayan): Prolaktinoma (en sık, süt hormonu salgılar), büyüme hormonu salgılayan adenom (akromegali yapar), ACTH salgılayan adenom (Cushing hastalığı yapar), TSH salgılayan adenom (hipertiroidi yapar).

Non-fonksiyonel (hormon salgılamayan): Hormon aşırı üretimi yapmaz; büyüdükçe bası belirtileri ortaya çıkar.

Belirtiler

Hormonal belirtiler: Kadınlarda adet düzensizliği veya kesilmesi, memelerden süt gelmesi (galaktore), erkeklerde cinsel işlev bozukluğu, kısırlık, aşırı büyüme (akromegali), kilo alma ve yüzde yuvarlaklaşma (Cushing).

Bası belirtileri: Görme alanı daralması (özellikle bitemporal hemianopsi — iki yandan görme kaybı), baş ağrısı, çift görme, hipofiz yetmezliği (baskı altındaki sağlıklı hipofiz dokusunun işlev kaybı).

Tedavi

İlaç tedavisi: Prolaktinomada dopamin agonistleri (kabergolin, bromokriptin) ilk seçenek tedavidir ve çoğu hastada tümörü küçültür.

Cerrahi (Transsfenoidal yaklaşım): Burun yoluyla hipofize ulaşılarak tümör çıkarılır. Beyin açılmaz; minimal invaziv bir yöntemdir. İlaç tedavisine yanıt vermeyen prolaktinomalar ve diğer adenom tipleri için standart tedavidir.

Radyoterapi: Cerrahi sonrası kalan tümör veya tekrarlayan olgularda uygulanabilir. Stereotaktik radyocerrahi küçük kalıntı tümörlerde etkilidir.

Sık Sorulan Sorular

Hipofiz adenomu kanser midir?

Hipofiz adenomlarının büyük çoğunluğu kanser değildir. İyi huylu tümörlerdir. Hipofiz karsinomu (kötü huylu) son derece nadirdir.

Hipofiz adenomu ameliyatsız tedavi edilebilir mi?

Prolaktinomada ilaç tedavisi çoğunlukla yeterlidir. Non-fonksiyonel küçük adenomlar izlenebilir. Diğer tiplerde ise genellikle cerrahi gerekir.

Yazar: Op.Dr. Kenan Şimşek – Beyin ve Sinir Cerrahisi Uzmanı